Assalamualaikum wr.wb
Sugeng rawuh, murid-murid pripun kabaripun ? Mugi-mugi lujeng sedanten. Sakdurunge melebu ing materi, Bu Tita badhe ngelingake kanggo murid-murid sekalian yen kita kabeh kudu jaga kesehatan lan keresikan kanggo merangi virus Covid 19. Carane yen metu saka omah wajib ngangge masker, kudu kerep ngeresiki tangan ngangge tuyo sing mili lan sabun, njaga jarak, ngedohi kerumunan, nedo panganan sing bergizi lan olahraga.
Nah murid-murid sakdurunge enek sing wis kerungu ngenani cerkak ? Yen durung kerungu monggo disemak sareng-sareng ngenani cerkak kanthi premati.
Cerkak yaiku crita kang isine ringkes lan nganggo
basa gancaran, prasaja lan ora mbutuhake wektu suwe anggone maca, utawa crita
kang dawane ora luwih saka 10.000 tembung. Dadi, cerkak iku crita kang cekak,
isine fokus ing sawijining paraga sarta sawijining kedadean kang dialami paraga
iku.
·
Struktur Teks Cerita Cerkak
a. Unsur
intrinsik cerkak
1.
Tema : gagasan
utawa ide sing dadi underane crita, bisa dititik langsung saka ukara -ukara ing
teks, utawa dijupuk saka inti critane.
2.
Alur / plot :
rerangkene kedadean ing sawijining cerkak. Alur lumrahe dumadi kanthi tahapan :
(1) pangenalan/ eksposisi, (2) panantangan/konflik, (3) klimaks, lan (4)
pamungkasan konflik (peleraian). Rerangken crita kang diwiwiti saka asale
kedadean nganti akhire kedadean kanthi runtut diarani alur maju, dene rerangken
kang diwiwiti saka akhire kedadean diarani alur mundur.
3.
Latar / setting :
kabeh katrangan sing bisa dijupuk saka teks cerkak ngenani papan panggonan,
wektu / wayah, lan swasana.
4.
Paraga / pamaragan
(penokohan) : paraga ciptaan sing ana ing teks cerkak. Pamaragan (penokohan)
yaiku kepriye anggone nemtokake wujud lan watake paraga salaras karo ceritane.
5.
Sudut pandang :
empan-papane sing nyeritakake ana ing sajroning crita, bisa dititik tembung
sesulih kanggo paraga utama ing cerkak.
6.
Amanat / pesen :
piweling/ pesen sing kaandharake pangripta/ penulis katujokake marang sing
maca. Saka amanat utawa pesen bisa dijipuk hikmahe lan bisa dicocogake sambung
rapete karo panguripan ing saben dinane.
b. Unsur
ekstrinsik cerkak
Unsur ekstrinsik cerkak yaiku gambaran ngenani jaman, adat istiadat, budaya, perilaku lan sikap masyarakat sing bisa ditintingi saka cerkak. Budaya sing bisa ditintingi saka cerkak yaiku budaya Jawa awit unggah-ungguh basane sing mung ana ing budaya Jawa.
Semaken tuladha teks cerkak ing ngisor iki kanthi premati.
“Gusti Niku Sae”
Ing setunggaling dinten Pak Bejo tukang ojek online, uripe pas-pasan lan
gadah anak taseh sekolah TK. Koyo biasane Pak Bejo ngeterake anake sekolah,
banjur mangkal teng pinggir dalan, ngentosi pelanggan lewat hpne seng wus
rusak. “Alhamdulillah, enek sing arep pesen?”. Atine Pak Bejo seneng
banget, banjur pak Bejo nukokne nopo sing di peseni pelanggan wau.
Sakwise Pak Bejo nukokne panganan sing dipesen pelanggane, seng wektu iku
enteke okeh banget sekitar 700 ewu lan ijik gawe duwite dewe. Pak Bejo goleki
lan delengi alamat seng podo karo alamate sing pesen, bareng wus ketemu omahe
Pak Bejo kanti sae lan santun maringne pesenan niku wau.
“Leres inggeh niki dateng Bu Suprih, niki pesenane jenengan Buk?”. Ibuke
niku bingung kok pesenane akeh, padahal meng pesen siji. “Loh, Pak niki kok
katah pesenan kula, kula niku namung pesen setunggal, nek sementen berarti
telase katah Pak?” Pak Bejo inggi melu kebingungan “La teng mriki
ibuk pesene 7 porsi buk, terus niki sisane pripun?”. Banjur ibuk wau
mboten purun, amergi mboten gadah yotro 700 ewu. “Buk, kuloniki nggih
mboten gadah yotro, soale anak kula nggih butuh berobat?”.
Akhire sego 6 porsi niku dibeto Pak Bejo, banjur Ibuk wau nyuwun ngapuro
dateng Pak Bejo. Pak Bejo numpak sepeda motor karo bingung lan ngroso sedih
amergi duwite telas damel tumbas panganan niku wau.
Pak Bejo mandek ing pinggir dalan lan mampir ing masjid, Pak Bejo ngakoni
sholat lan dedongo marang Gusti Pangeran. Sak wuse Pak Bejo ndongo, Pak Bejo
mbagikne panganan wau teng bapak tukang becak, wong dodol keliling, lan sak
liane. Sak wuse niku segone diturahne setunggal damel mangan anake.
Pak Bejo kanti ngronto ningali yogane sing ijik cilik lan gadah penyakit
niku, nanging Pak Bejo mboten ngetokne kasedihane, Pak Bejo ngajak anake mangan
ing pinggir dalan, dumadakan enten tiang ikngkang lewat mriku maringi arto
katang disukakne teng amplop. Pak Bejo langsu sujud sukur marang Gusti, sampun
digantos ingkang langkung katah amerki kesabarane niku.
https://mudahdicari.com/cerkak-bahasa-jawa/
Gladhen !
Saben murid ngidentifikasi apa wae unsur intrinsik
ing jerone cerkak “Gusti Niku Sae”. Kanggo hasile bisa difoto lan japri via WhatsApp
utawa kirim ing email nurlailiiftita02@gmail.com
Cekap sementen, matur nuwun.
Tidak ada komentar:
Posting Komentar