Manut wujude tembung
kaperang dadi loro, yaiku tembung lingga lan tembung andhahan:
a. Tembung Lingga (kata dasar)
Tembung
lingga yaiku tembung sing durung owah saka asale. Tuladha : omah, anak, putra,
panas, dawa, sugih, lunga, tuku, klambi, anyar, apik, sapu, banyu, lan
sapanunggalane.
b. Tembung Andhahan (kata berimbuhan)
Tembung
andhahan yaiku tembung sing wis owah saka asale. Tuladha : diparingi, nulis,
nyapu, gumuyu, anake, nggambarake, nambani, digawa, nyapu, ngombe, nyawang,
nyolong, lan sapanunggalane.
Pangrimbage/Pandhapuke Tembung Andhahan:
Tembung lingga bisa owah dadi tembung andhahan kanthi
cara diwenehi wuwuhan (imbuhan), dirangkep, lan dicambor.
a)
Wuwuhan
Wuwuhan kaperang
dadi telu, yaiku:
(1)
Ater-ater (Awalan)
Tuladha :
|
Tembung Lingga |
Tembung Andhahan |
Pangrimbage |
|
Sapu |
Nyapu |
Any- + sapu |
|
Omah |
Saomah |
Sa- + omah |
|
Guru |
Maguru |
Ma- + guru |
|
Gambar |
Nggambar |
Ang- + gambar |
|
Thuthuk |
Nuthuk |
An- + thuthuk |
|
Gawa |
Kagawa |
Ka- + gawa |
|
Bathik |
Mbathik |
Am- + bathik |
|
Pilih |
Dipilih |
Di- + pilih |
|
Jupuk |
Kojupuk |
Ko- + jupuk |
|
Timba |
Daktimba |
Dak- + timba |
|
Sapu |
Kasapu |
Ka- + sapu |
· um
[..um..+guyu=gumuyu]
· in
[..in..+carita=cinarita]
· el
[..el..+siwer=seliwer]
· er
[..er..+canthel=cranthel]
(3) Panambang yaiku
wuwuhan sing manggon ana ing mburine tembung. Tuladha :
· i
[kandh+i=kandhani]
· ake
[jupuk+ake=jupukake]
· ne
[teka+ne=tekane]
· e
[omah+e=omahe]
· ane
[jaluk+ane=jalukane]
· ke
[kethok+ke=kethokke]
· a
[dudut+a=duduta]
· na
[gawa+na=gawakna]
· ana
[weneh+ana=wenehana]
· en
[lepeh+en=lepehen]
· ku
[buku+ku=bukuku]
· mu
[klambi+mu=klambimu]
· e
[omah+e=omahe]
Tidak ada komentar:
Posting Komentar